Psychoterapia uzeleżnień

Terapia uzależnień to bardzo ważna forma terapii zwłaszcza w dzisiejszych czasach. Współczesny świat i szeroka dostępność różnorodnych substancji psychoaktywnych stwarza dla ludzi ryzyko pojawienia się u nich różnych uzależnień. Gdyby zapytać kogoś o to, z czym kojarzy mu się termin uzależnienie, zapewne w odpowiedzi padłyby słowa alkoholizm czy narkomania. W rzeczywistości jednak ludzie uzależnić się mogą tak naprawdę od… wszystkiego. Znany jest przecież problem lekomanii, ale i zakupoholizmu czy patologicznego hazardu.
Uzależnienia są problemem zarówno dla doświadczającego ich człowieka, jak i dla całego jego otoczenia. Jako przykład można tutaj podać alkoholizm, który negatywnie odbija się zarówno na zdrowiu somatycznym człowieka (według statystyk u nieleczonych alkoholików średnia długość życia jest krótsza o aż 10-15 lat w porównaniu do populacji ogólnej), ale i spożywany w nadmiarze alkohol może negatywnie odbijać się na psychice pacjenta (możliwe jest wystąpienie chociażby różnych psychoz alkoholowych). Alkoholizm wywiera jednak negatywny wpływ na funkcjonowanie całej rodziny – tutaj można z kolei wspomnieć chociażby o syndromie DDA (dorosłych dzieci alkoholików).
Z pewnością uzależnienia można traktować jako problemy, które najzwyczajniej w świecie leczyć trzeba. Terapia uzależnień bywa jednak tematem wzbudzającym nierzadko sporo kontrowersji: niektórzy ludzie krytykują ją w związku z tym, iż wątpią oni w jej skuteczność. Część osób uzależnionych z kolei obawia się leczenia swojego uzależnienia z powodu lęku przed przebywaniem przez kilka tygodni w zamkniętej placówce, z dala od swojego otoczenia. Terapia uzależnień to jednak tak naprawdę wiele różnych oddziaływań, wokół których – zupełnie niepotrzebnie – narosło wiele mitów, przez które metody walki z uzależnieniami całkowicie niepotrzebnie wzbudzają lęk u potrzebujących ich pacjentów.

Terapia uzależnień: na czym polega?

Leczenie uzależnień zasadniczo ma jeden cel: wyzwolić pacjenta od czynnika, który to go uzależnił. Po przebyciu terapii oczekiwane jest, że pacjent zaprzestanie stosować daną substancję psychoaktywną lub praktykować dane zachowanie (lub że przynajmniej znacznie zmniejszy się częstość tychże zjawisk), ale wyróżnia się też różne inne cele terapii uzależnień. Proces ten prowadzić ma do zredukowania szkodliwych skutków nałogu pacjenta, a także umożliwić mu powrót do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie.
Terapia uzależnień opiera się na różnorakich oddziaływań psychoterapeutycznych. Czasami rzeczywiście pacjentom wdrażane jest jakieś leczenie farmakologiczne, jednakże w leczeniu uzależnień zasadniczo odgrywa ono pomocniczą rolę i wykorzystuje się je np. wtedy, kiedy u pacjenta stwierdzone zostaną wyraźne zaburzenia nastroju (mogą mu być wtedy zalecone leki przeciwdepresyjne). Liczne oddziaływania medyczne mogą być również wdrażane pacjentom w początkowym okresie terapii uzależnień – tzw. detoks ma na celu eliminację objawów fizycznego uzależnienia od substancji psychoaktywnych u pacjenta (detoksykację stosuje się głównie w przypadku narkomanii oraz alkoholizmu).

Właściwa terapia uzależnień opiera się na takich oddziaływaniach, jak:

• reprogramming (uczenie pacjenta nowych, korzystnych dla zdrowia zachowań oraz postaw);
• psychoterapia indywidualna;
• psychoterapia grupowa;
• psychoedukacja;
• treningi umiejętności;
• terapia skoncentrowana na rozwiązaniach.

Choć wydawać by się mogło, że na hipnozę można się natknąć obecnie tylko w różnych filmach, to tak naprawdę metoda ta nadal jest wykorzystywana – między innymi właśnie w trakcie leczenia uzależnień. Seanse hipnozy pozwalają bowiem dotrzeć do głębszych części świadomości pacjenta i poprzez to umacniać w nim motywację do rozstania z uzależnieniem (np. poprzez przekazywaniu pacjentowi afirmacji, że stosowany przez niego środek psychoaktywny jest zły i groźny dla zdrowia – wypracowanie w pacjencie takiego przekonania zwiększa szansę na to, że rzeczywiście uda mu się wygrać z uzależnieniem).